شمشیر دولبه شبکه‌های اجتماعی

به نظر می‌رسد در دنیای مدرن در هم تنیده از ارتباطات و اطلاعات امروز، فن‌آوری‌ها و ابزارهای دیجیتال نوین به ویژه‌ شبکه‌های اجتماعی در سرگردانی و عدم حس رضایت نقش پر رنگی ایفا می کنند. این فن‌آوری‌ها ما را دچار گسستگی فکری و روانی، دلزدگی و ملال کرده‌اند و به شیوه‌ا‌ی خاص، ما را به خودشان معتاد کرده اند. کشش اعتیاد‌آور و به ظاهر مقاومت‌ناپذیر شبکه‌های اجتماعی بخش بزرگی از توانایی تمرکز، حس استقلال و آزادی انتخاب را از ما ربوده‌اند و گستره‌ی زندگی ما را از حیث انجام فعالیت‌های متنوع محدود کرده‌اند. بسیاری مواقع به خود می‌‌آییم و می‌بینیم تلفن همراه در دست‌مان است و زمان طولانی را غرق در شبکه‌های اجتماعی پرسه ‌زنی کرده‌ایم و بی هیچ ثمری زمان و انرژی خود را به باد داده ایم. این جور مواقع حس پوچی، سرخوردگی،  بی‌معنایی و اضطراب به سراغ‌مان می‌آید و مثل خوره به جان‌مان می‌‌افتند. طنز تلخ ماجرا اینجاست که برای گریز از این احساسات باز به همان هیاهوی شبکه‌های اجتماعی پناه می‌بریم و خود را مجددا با پرسه زنی در آن‌ها گم و از خود پنهان می‌کنیم.

نکته جالب این است که قرار بود شبکه‌های اجتماعی با ایجاد اتصال میان ما و دوستان و آشنایان‌مان ما را به یکدیگر نزدیک‌تر کنند اما حال می‌بینیم کمیت اتصالات‌مان گسترش پیدا کرده، اما کیفیت، عمق و غنای ارتباطات‌مان حتی با عزیزترین اطرافیان‌مان به شدت تنزل یافته است. هنگامی که با دوستان و آشنایان خود دور هم جمع می‌شویم به جای آنکه چند دقیقه گفتگوی عمیق  با کیفیت داشته باشیم باز هر یک از ما سر خود را در گوشی تلفن همراه‌مان فرو می‌بریم و خود را به گوشه‌ای پرتاب می‌کنیم. تناقض مضحکی است که شبکه‌های اجتماعی ما را به شدت غیر اجتماعی کرده اند.

آنچه استفاده اعتیادگونه از شبکه‌های اجتماعی بر سرمان آورده تراژدی بسیار غمناکی است. متاسفانه رابطه‌ی ما با شبکه‌های اجتماعی رابطه‌ای مسموم است که بر تمام شئون زندگی مان سایه افکنده. حال دیگر به جای مشاهده فکورانه و تامل درباره دنیای درون و بیرون‌مان تنها به یک مصرف‌کننده منفعل و تماشاچی تبدیل شده‌ایم که دنیا و حتی خود را تنها با واسطه‌ی یک صفحه نمایش تجربه می‌کنیم. ما زیر خروارها تصویر و اطلاعات بی‌‌اهمیت و حتی مضر مشغول دفن کردن خود هستیم.

آنچه برای بیرون رفتن از این مخمصه مبتذل بدان نیازمندیم نوعی سم‌زدایی دیجیتال است. لازمه انجام این کار صرفا اجرای یک سری تمرین و تکنیک رفتاری نیست.  نخست باید از لحاظ فکری و بینشی در خود تغییر ایجاد کنیم. باید بپذیریم آنچه بدان گرفتار شده‌ایم نوعی اعتیاد است و فکر و رفتارمان در ساحت تعامل با دنیای فن آوری دیجیتال مسموم شده است. ما باید عمیقا درباره نقش و تاثیر شبکه‌های اجتماعی در زندگی‌مان تامل کنیم، ارزش‌های‌مان را بررسی و بازنگری کنیم و ببینیم هدف ما در زندگی چیست و در چهارچوب این افکار و ملاحظات جایگاه و شیوه‌ای مناسب و سودبخش را برای استفاده از شبکه های اجتماعی و اتصال به دنیای نامحدود مجازی برای خود بازتعریف کنیم.

نویسنده: خسرو معصومی